Als zelfstandige bouw je via het wettelijk pensioen doorgaans minder op dan een werknemer. Wie geen extra initiatieven neemt, riskeert op pensioenleeftijd fors in koopkracht achteruit te gaan. Gelukkig zijn er verschillende manieren om zelf je oude dag financieel voor te bereiden. We zetten op een rij wat je moet regelen.
Waarom het wettelijk pensioen niet volstaat
Het wettelijk pensioen van zelfstandigen wordt berekend op basis van je beroepsinkomen en het aantal jaren dat je bijdragen betaalde. In de praktijk ligt dit pensioen vaak beduidend lager dan dat van een werknemer met een vergelijkbare loopbaan. Wie enkel op het wettelijk pensioen rekent, kan na de stopzetting van de activiteit voor onaangename verrassingen komen te staan. Aanvullende opbouw is dan ook geen overbodige luxe, maar een noodzaak.
Het Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen (VAPZ)
De meest gekende en meest toegankelijke formule is het VAPZ. Je stort jaarlijks een premie, die je volledig kunt aftrekken als beroepskost. Dat levert een dubbel voordeel op: je bouwt een kapitaal op voor later én je verlaagt meteen je belastbaar inkomen en sociale bijdragen.
- Het klassieke VAPZ biedt een gewaarborgd rendement, aangevuld met een eventuele winstdeelname.
- Het sociaal VAPZ voorziet daarnaast in extra waarborgen, zoals een uitkering bij arbeidsongeschiktheid.
De maximale premie hangt af van je inkomen, dus het loont om jaarlijks na te gaan hoeveel je optimaal kunt storten.
De Pensioenovereenkomst voor Zelfstandigen (POZ)
Sinds enkele jaren bestaat ook de POZ, bedoeld voor zelfstandigen die via hun vennootschap al een aanvullend pensioen opbouwen maar toch nog bijkomende ruimte willen benutten. Deze formule laat toe om, bovenop het VAPZ, extra kapitaal op te bouwen binnen een fiscaal interessant kader.
Individuele Pensioentoezegging (IPT)
Werk je met een vennootschap? Dan kan je via een IPT een aanvullend pensioen opbouwen dat door je vennootschap wordt gefinancierd. De premies zijn voor de vennootschap fiscaal aftrekbaar binnen de grenzen van de zogenaamde 80%-regel, die bepaalt hoeveel aanvullend pensioen je in totaal mag opbouwen ten opzichte van je laatste bezoldiging.
Sparen en beleggen op eigen initiatief
Naast de fiscaal gunstige formules kun je natuurlijk ook zelf sparen of beleggen, bijvoorbeeld via:
- Pensioenspaarrekeningen of -fondsen
- Beleggingsportefeuilles op lange termijn
- Vastgoed als aanvullende inkomstenbron
Deze aanpak biedt meer flexibiliteit, al mis je hier het fiscale voordeel dat verbonden is aan het VAPZ of de POZ.
Concreet aan de slag
Wil je je pensioenopbouw als zelfstandige goed regelen, ga dan als volgt te werk:
- Vraag een pensioensimulatie op om te weten hoeveel je wettelijk pensioen ongeveer zal bedragen.
- Vergelijk de mogelijkheden van VAPZ, POZ en eventueel IPT met je boekhouder of verzekeringsmakelaar.
- Bepaal hoeveel je maandelijks of jaarlijks kunt missen zonder je liquiditeit in gevaar te brengen.
- Herbekijk je pensioenplan regelmatig, zeker bij belangrijke wijzigingen in je inkomen of activiteit.
Door tijdig en gestructureerd te plannen, bouw je als zelfstandige stap voor stap een stevig pensioen op, zonder dat dit je huidige financiële ademruimte te veel beperkt.
Foto: Diego Fioravanti via Pexels
